banner
 

BỆNH VIÊM VÚ

1. Nguyên Nhân: Có các nguyên nhân gây bệnh viêm vú sau:
  1.1. Do bản thân thú:
  -    Bầu vú quá to dễ xây xát và dẫn tới viêm
  -    Lỗ đầu vú quá to hoặc do sản lượng sữa cao và vi trùng dễ xâm nhập gây viêm
  -    Bò khai thác lâu năm, đẻ nhiều cũng là nguyên nhân gây bệnh.
  -    Giai đoạn đầu kỳ cho sữa và cạn sữa nếu chăm sóc không tốt bò dễ bị viêm vú.
  1.2. Do môi trường nuôi:
  Điều kiện chuồng trại kém vệ sinh, thiếu ánh sáng, không thông thoáng. Chăm sóc quản lý, khai thác sữa không đúng kỹ thuật. Vắt sữa không cạn hết, không vệ sinh kỹ trước và sau khi vắt sữa.
  1.3. Do nhiễm trùng:
  Đây là nguyên nhân chính gây ra viêm vú, các vi khuẩn thường gặp trong sữa, bầu vú bị viêm là: Staphylococcus aureus, Streptococcus agalactiae, Streptococcus dysgalactiae, Streptococcus uberis, E.coli, Enterobacter…ngoài ra còn có các loại khác cũng tham gia gây bệnh như: Corynebacterium bovis, Pseudomonas aeruginosa, Pasteurella multocida, Actinomyces pyogenes, Mycoplasma bovis và một số loài nấm như: Candida albicans, Aspergillus fumigatus…
  1.4. Các yếu tố gây bệnh khác
  Giống: Bò lai máu ngoại càng cao, sản lượng sữa nhiều, sức đề kháng thường yếu cũng dễ bị viêm vú.
  Mùa vụ: mùa mưa, độ ẩm cao, vi khuẩn phát triển nhiều và tỷ lệ viêm vú cũng tăng cao.
  Ngòai ra còn nhiều nguyên nhân khác như môi trường vắt sữa không yên tĩnh, thú bị stress, hoảng sợ…
  2. Cơ chế gây bệnh
Vi khuẩn gây bệnh thường bị vấy nhiễm từ máy vắt sữa, tay người vắt sữa, thức ăn, chuồng trại, phân, nước tiểu…Bầu vú khi tiếp xúc thì sẽ nhiễm trùng vào tuyến vú (do sau khi vắt sữa cơ vòng của núm vú giãn 20 phút đến 2 giờ). Vi khuẩn sẽ nhân lên và lan rộng rất nhanh trong tuyến vú. Tuyến vú sẽ tập trung nhiều bạch cầu để tiêu diệt vi khuẩn. Nếu sức đề kháng của bò tốt thì sẽ không mắc bệnh. Sức đề kháng trung bình, bạch cầu không tiêu diệt hết vi khuẩn sẽ gây viêm vú tiềm ẩn. Sức đề kháng bò yếu thì sẽ gây viêm vú lâm sàn.

3. Triệu chứng và bệnh tích
  Bò bị bệnh viêm vú dẫn đến hư hại tuyến vú, những tế bào tuyến sữa bị phá hủy, gây các biến chứng như:
  + Teo bầu vú: phần lớn tế bào vú bị tổ thương, sự tiết sữa giảm hoặc không được phục hồi, thể tích thùy vú nhỏ hơn bình thường.
  + Xơ cứng bầu vú: sờ vào bầu vú thấy rắn chắc hoặc xoa bầu vú thấy những cục rắn hoặc rắn toàn bộ.
+ Bầu vú bị hoại tử: lúc đầu bề mặt bầu vú có những đám màu hồng tím, cứng đau, về sau lóet và hoại tử có mủ. Toàn bộ thùy vú sưng to, ấn vào thấy dịch màu hồng chảy ra.

(1)    (2)

    (3)(4)
  4. Chẩn đoán
  Trong trường hợp viêm vú thể cấp tính thì triệu chứng lâm sàn quá rõ ràng. Nhưng việc chẩn đoán thể viêm vú tiềm ẩn rất quan trọng nhằm giảm những thiệt hại về kinh tế cho người chăn nuôi.
  + Viêm vú thể lâm sàng: Bầu vú sưng to, có các tế bào biểu mô trong sữa, thú sốt, bỏ ăn, giảm sản lượng sữa. Kiểm tra sữa bằng mắt thường có thể thấy: sữa có mùi hôi, màu vàng, lợn coin hoặc có máu.
  + Viêm vú thể tiềm ẩn: Dùng phản ứng nhanh bằng cồn 70o để phát hiện bệnh, nhưng dùng phương pháp CMT để phát hiện bệnh thì chính xác hơn.
  * Phương pháp thử CMT:
  - Thuốc thử CMT gồm: Teepol 10%, bột Bromo crésol 1/10.000.
- Sau khi sát trùng bầu vú và núm vú, vắt bỏ những tia sữa đầu tiên ở các thùy vú để tránh nhiễm tạp khuẩn. Sau đó lấy khỏang 20ml sữa trên mỗi thùy vú và cho vào 4 đĩa trong khay, cho thêm2ml thuốc thử vào mỗi đĩa chứa sữa, lắc đều. Đọc và giải thích kết quả:

                                                                                                                                               

Độ    đồng nhất

Màu    sắc

Kết    quả

Chẩn    đoán

Số    lượng tế bào
            (x    103/ml sữa)

Không lợn cợn

Màu xám

(-)

Bình thường

100

Hơi lợn cợn, độ    đặc quánh rất ít, tan

Màu xám hơi    ngã tím

(±)

Nghi ngờ,    có nguy cơ nhiễm

300

Vón cục, độ đặc    quánh ít, không tan

Màu xám tím

(+)

Viêm vú cận    lâm sàng

900

Đóng vón dày,    thành từng đám nhớt

Màu tím

(++)

Viêm vú cận    lâm sàng

2.700

Đóng vón dày    giống lòng trắng trứng

Màu tím đậm

(+++)

Trầm trọng,    ranh giới giữa viêm vú cận lâm sàng và lâm sàng

8.100

Một thùy vú được xem là viêm vú thể tiềm ẩn nếu kết quả CMT từ (+) trở lên.
  12.5. Phòng và điều trị bệnh viêm vú:
  12.5.1. Phòng bệnh
  -    Vệ sinh sát trùng chuồng trại thật tốt, không để chuồng trại ẩm ướt, chăm sóc nuôi dưỡng tốt.
  -    Trước khi vắt sữa phải vệ sinh chuồng trại sạch sẽ, khô ráo, vệ sinh bầu vú trước khi vắt sữa, nếu vắt sữa bằng máy thì cũng phải vệ sinh máy that tốt. Người vắt sữa không bị bệnh, tay vắt phải sạch sẽ.
  -    Vắt sữa: phải vắt bỏ những tia sữa đầu, phải vắt cạn sữa để tăng tỷ lệ mỡ sữa và giảm nguy cơ viêm vú.
  -    Bò khỏe thì vắt trước, bò bị bệnh thì vắt sau, sữa của bò khỏe và bò bệnh không được nhập chung.
  -    Sau khi vắt sữa phải nhúng các đầu vú vào dung dịch thuốc sát trùng NOVADINE. Rửa sạch các dụng cụ vắt sữa bằng xà phòng, tráng nước sôi và phơi khô ráo.
  -    Phải áp dụng quy trình cạn sữa cho bò một cách hợp lý, đúng kỹ thuật. Trong khi cạn sữa thì phải vắt hết sữa, sử dụng các loại thuốc mỡ bơm vào bầu vú để phòng bệnh viêm vú, sau khi vắt sữa phải nhúng vú vào dung dịch thuốc sát trùng.
  5.2. Điều trị bệnh viêm vú
- Viêm vú thể lâm sàng:
+ Thường xuyên tiến hành xoa bóp bầu vú bị viêm bằng nước nóng, vắt sạch sữa bị viêm ra ngoài, ngày 3-4 lần và vệ sinh bầu vú và chuồng trại sạch sẽ.
+ Dùng các loại thuốc mỡ dạng Syringe của công ty Anova như MAMMAJECT bơm trực tiếp vào bầu vú bị viêm, mỗi ngày bơm thuốc 2 lần sau khi vắt sữa, dùng 3-4 ngày liên tục. Phối hợp với tiêm kháng sinh, dùng 01 trong các sản phẩm sau: NOVA-PENI STREPTO, NOVA-TYLOSIN 20%, NOVA-DOXYL 10%, NOVA-GENTYLO.
- Viêm vú thể tiềm ẩn: Dùng thuốc mỡ dạng syringe bơm trực tiếp vào bầu vú bị viêm mỗi ngày bơm thuốc 2 lần sau khi vắt sữa, dùng 3-4 ngày liên tục.