(Anova) - Sau khi được Ủy ban Chứng khoán Nhà nước chấp thuận, ngày 9-2-2010 Công ty cổ phần thủy sản Hùng Vương (HVG) chính thức chào mua công khai 3,75 triệu cổ phiếu của Công ty cổ phần Xuất nhập khẩu thủy sản An Giang (Agifish - AGF). Giá chào mua là 36.000 đồng/cổ phiếu, từ nguồn vốn tự có của HVG. Đây là lần đầu tiên một doanh nghiệp niêm yết chào mua rộng rãi cổ phiếu của một đơn vị niêm yết cùng lĩnh vực kinh doanh với mục đích nắm giữ cổ phần chi phối.

Agifish sẽ trở thành công ty con của Hùng Vương

Vì sao HVG mua AGF? Ông Dương Ngọc Minh, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Tổng giám đốc HVG, trả lời: “Agifish có nền tảng của một doanh nghiệp tốt, có cơ sở hạ tầng để đẩy mạnh doanh số xuất khẩu. Điểm yếu là cách quản trị doanh nghiệp của Agifish, dẫn đến hiệu quả làm ăn thấp”.

Ông Minh cho biết hiện HVG đang nắm giữ hơn 2,818 triệu cổ phiếu của AGF. Nếu đợt chào mua thành công, Hùng Vương sẽ sở hữu tổng cộng 6,568 triệu cổ phần Agifish, tương đương 51,08% vốn điều lệ công ty. Từ đây AGF sẽ trở thành công ty con của HVG, hạch toán kết quả kinh doanh vào báo cáo tài chính hợp nhất hàng năm của HVG, nhưng vẫn tiếp tục niêm yết riêng biệt.

Theo ông Nguyễn Hồng Nam, Giám đốc điều hành Công ty Chứng khoán Sài Gòn, đơn vị tư vấn cho Hùng Vương, số cổ phiếu AGF mà nhà đầu tư đăng ký bán cho HVG đang tăng lên, đã gần bằng số chào mua. Dự kiến việc chào mua kéo dài đến ngày 20-3-2010, nhưng có khả năng kết thúc sớm hơn.  

Thăng trầm của một cổ phiếu

Khi AGF chính thức giao dịch ở Hose ngày 2-5-2002, HVG vẫn còn là doanh nghiệp quốc doanh và phải đợi đến bảy năm rưỡi sau, ngày 25-11-2009, cổ phiếu HVG mới có mặt trên sàn. Cho đến năm 2007, AGF vẫn là “ngôi sao”, cổ phiếu hàng hiệu trong danh mục đầu tư của nhiều tổ chức. Nhà đầu tư nước ngoài, có lúc đã nắm giữ tới 49% cổ phần của công ty. Những quỹ đầu tư tên tuổi ngoại quốc như PXP, Vietnam Emerging Equities Fund, Wareham, Vietnam Dragon Fund... từng là cổ đông dài hạn của AGF.

Những năm đó, Agifish không chỉ là một trong những công ty Việt Nam đầu tiên đột phá xuất khẩu cá tra, cá ba sa vào thị trường Mỹ, mà còn nổi lên như một cái tên thành công trong phát triển hệ thống bán hàng nội địa. Các sản phẩm của Agifish tràn ngập siêu thị CoopMart, Maximark.

Giai đoạn 2004-2007 là thời hoàng kim của Agifish. Theo báo cáo tài chính kiểm toán hàng năm, năm 2004 công ty đạt lợi nhuận sau thuế 18 tỉ đồng trên vốn điều lệ 41,8 tỉ đồng; năm 2005 là 22,4 tỉ đồng - 43,88 tỉ đồng; năm 2006 là 46,6 tỉ đồng - 78,88 tỉ đồng; năm 2007 là 39,9 tỉ đồng - 128,6 tỉ đồng. Tỷ suất lợi nhuận sau thuế trên doanh thu và trên vốn chủ sở hữu của AGF là niềm mơ ước của không ít doanh nghiệp, năm 2004 là 2,05-20,57%, năm 2005 là 2,84-21,97%. Hai năm 2006-2007, tuy các chỉ số trên có giảm xuống, nhưng vẫn ở mức cao so với các doanh nghiệp cùng ngành.

Thế nhưng từ năm 2008 các chỉ số tài chính của AGF bắt đầu xuống dốc. Sau những đợt phát hành cổ phiếu tăng vốn và thu về số thặng dư vốn cổ phần tới 385,5 tỉ đồng, gấp ba lần vốn điều lệ, AGF lâm vào tình trạng “khổ vì lắm tiền”. Thay vì tập trung cho sản xuất kinh doanh cốt lõi, mở rộng thị trường xuất khẩu sang những quốc gia mới khi Mỹ tăng và duy trì mức thuế cao đánh vào cá da trơn từ Việt Nam, Agifish mở sang đầu tư tài chính và góp vốn vào những công ty liên doanh, liên  kết.

Kết thúc năm tài chính 2008, lợi nhuận sau thuế của công ty giảm mạnh, đạt 16,9 tỉ đồng và phải trích lập dự phòng giảm giá đầu tư tài chính gần 20 tỉ đồng. Theo báo cáo tài chính quí 4-2009 (chưa kiểm toán), lợi nhuận sau thuế năm ngoái của công ty là 14,4 tỉ đồng, thấp nhất trong nhiều năm qua. Tỷ suất lợi nhuận sau thuế trên doanh thu và trên vốn chủ sở hữu giảm một cách đáng lo ngại, tương ứng năm 2008 là 0,84% - 2,72%; năm 2009 là 0,99% - 2,29%.  

Quản trị doanh nghiệp không được đổi mới, không theo kịp với cuộc cạnh tranh khốc liệt trong lĩnh vực xuất khẩu thủy hải sản đã khiến AGF mất vị thế “ngôi sao”. Theo bảng cân đối kế toán đến 31-12-2009, lợi nhuận gộp từ bán hàng và cung cấp dịch vụ của AGF giảm mạnh từ 297 tỉ đồng năm 2008 xuống 106 tỉ đồng năm 2009, trong khi đó chi phí quản lý doanh nghiệp tăng vọt từ 19,8 tỉ đồng năm 2008 lên 35,5 tỉ đồng năm 2009.

Tìm sức mạnh từ sự hợp nhất

Giữa tháng 5-2008 khi VN-Index hướng tới 450 điểm và vẫn chưa ngừng rơi, khi các quỹ nước ngoài liên tục bán ra cổ phiếu AGF, ngày 21-5-2008 Hùng Vương bắt đầu mua vào cổ phiếu này. Trong vòng năm tuần lễ, Hùng Vương có trong tay khoảng 1,5 triệu cổ phiếu Agifish. Ngày 27-6-2008 quỹ Wareham, một trong những quỹ bảo thủ do Dragon Capital quản lý, đăng ký bán ra một lượng lớn cổ phiếu AGF, Hùng Vương tăng cường mua vào. Đến cuối tháng 8-2008, Hose thông báo Hùng Vương trở thành cổ đông lớn của Agifish, nắm giữ gần 2,45 triệu cổ phiếu, tương đương 19,03% vốn AGF.

Khi Hùng Vương mua cổ phiếu Agifish, lúc bấy giờ giá AGF đã xuống 25.000 đồng/cổ phiếu sau khi lên đỉnh 155.000 đồng/cổ phiếu ngày 2-3-2007. Sang tháng 6-2008 có lúc giá cổ phiếu AGF còn 22.000 đồng. Tuy nhiên, HVG mua AGF không phải chỉ vì cổ phiếu này quá rẻ (giá trị số sách của AGF ngày 31-12-2009 là 48.500 đồng/cổ phiếu. Công ty có khoản thặng dư vốn cổ phần 385,5 tỉ đồng từ sau đợt phát hành tăng vốn năm 2007; quỹ đầu tư phát triển 79 tỉ đồng; quỹ dự phòng tài chính 8,8 tỉ đồng... Nguồn: báo cáo tài chính quí 4-2009), mà còn để phục vụ cho mục đích phát triển của chính Hùng Vương.

Năm 2008 là năm Hùng Vương chuẩn bị lên sàn và nhất là năm khai phá thị trường Đông Âu. Trong một cuộc phỏng vấn của TBKTSG lúc ấy ông Dương Ngọc Minh cho biết HVG vừa ký được hợp đồng lớn và dài hạn cung cấp cá cho quân đội Ucraina. Hùng Vương có kế hoạch lấn sang thị trường ba nước vùng Baltic, Ba Lan và chắc chắn không quên nước Nga. Cũng năm ấy, Đông Âu chiếm 35% kim ngạch xuất khẩu của Hùng Vương và trở thành thị trường chủ lực của công ty.

Năm ngoái, thị trường Nga mở cửa trở lại cho cá da trơn Việt Nam. Theo bản cáo bạch niêm yết, tám tháng đầu năm 2009 xuất khẩu vào Nga của HVG dẫn đầu kim ngạch cả nước xuất vào nước này. Việc mua lại 51% cổ phần AGF mang lại lợi ích thiết thực cho HVG về nguồn cung cấp nguyên liệu, nhà máy chế biến, thức ăn cho cá, kho đông lạnh. Còn AGF được lợi gì? Trong nghị quyết hội đồng quản trị ngày 15-1-2010, AGF tuyên bố “đồng ý việc HVG chào mua công khai cổ phiếu để tạo sự hợp nhất về thị phần trong phân phối thị trường, mang lại lợi ích cho cả hai và cho ngành cá Việt Nam”.

Trước đấy, ngày 30-12-2009 hội đồng quản trị AGF ra nghị quyết về kế hoạch sản xuất kinh doanh năm 2010 với lợi nhuận trước thuế 80 tỉ đồng, đồng thời sẽ bán cổ phần mà AGF đang sở hữu trong Công ty Delta để tập trung vốn cho hoạt động chính.

Ông Dương Ngọc Minh nói rằng cốt lõi để Agifish lấy lại hiệu quả kinh doanh là phải giảm chi phí đầu vào, chi phí quản lý doanh nghiệp, chi phí bán hàng. Với số cổ phần chi phối, HVG sẽ kiểm soát điểm này. Có nhiều lý do để tin với sự hợp tác của Hùng Vương, “ngôi sao” Agifish sẽ trở lại!